h1

Buurtbinding in Zuid: Zwollenaar, ‘Zuidenaar’ of ‘Ittersummer’?

15 december 2011

Nog niet zo lang geleden was de wijk Zwolle-Zuid een uitgestrekte weide, afgewisseld met een paar kleine buurtschappen. Een boer op een houten kar, bakkers, slagers en een kruidenier tekenden het dorpse karakter van de woonkernen. ‘Ons kende ons’, of, zo zeggen we tegenwoordig: ‘De sociale cohesie in de wijk was meer dan goed’. Na de bouw van Zwolle-Zuid vonden er veel ontwikkelingen plaats in het gebied ten zuiden van de spoorlijn.

Anno 2011 ervaren veel mensen weinig cohesie in hun buurt. Mensen kennen hun buurtbewoners niet of hebben weinig contact met ze. In Zwolle- Zuid hechten veel wijkbewoners een grote waarde aan de onderlinge verbondenheid in buurten en wijken. Verschillende Zuidenaren vertellen waarom.


Eigenbelang
Stadssociologe Tineke Lupi deed een literatuurstudie naar sociale binding in nieuwe wijken. In haar boek ‘Buurtbinding; van veen kolonie tot VINEX-wijk‘ schetst ze een overzicht van ruim tachtig jaar aan buurtbinding. “Mensen zetten zich wel in voor hun buurt, maar vooral als het eigenbelang betreft”, zegt zij in haar onderzoek. “De buurt zegt, nog meer dan vroeger, veel over wie je bent of wilt zijn. Sociale relaties zijn losser geworden en meervoudig.”

De buurtschappen
Siem van der Weerd is één van de schrijvers van het boek Tussen stad en IJssel, een geschiedenis van Zwolle-Zuid, en tevens oud-inwoner van Ittersum. Hij vertelt over de ontwikkeling van buurtschap naar moderne wijk Zuid. “De buurtschappen bestonden uit kleine en goede gemeenschappen. Iedereen kende elkaar. In sommige kernen was er wel sprake van verschillen tussen de bevolking: boeren tegenover arbeiders en protestanten tegenover katholieken. Problemen heeft dit echter nooit veroorzaakt. Iedereen kon eigenlijk wel goed met elkaar over weg.”

Ondanks de afhankelijkheid van de stad lieten de mensen zich voor de bouw van Zwolle-Zuid liever geen Zwollenaar noemen. De bewoners voelden zich in eerste plaats een inwoner van Ittersum, Schelle of Oldeneel. “ Wij vonden het wel goed zo”, zegt Van der Weerd. “We hadden het gezellig met elkaar. Op vernieuwing zat eigenlijk niemand te wachten. En om opgeslokt te worden door Zwolle al helemaal niet.”

Een nieuwe wijk, een nieuwe cultuur
Toch was het einde van de buurtschappen in zicht. In 1977 slaat Jan Niers, Commissaris van de Koningin in Overijssel, de eerste paal in de grond. De bouw van Zwolle-Zuid is begonnen. In een tijdbestek van twintig jaar worden de buurtschappen één voor één opgeslokt door de stad. In en rond de oude buurtschappen komen nieuwe mensen wonen.
Zwolle-Zuid mag dan als wijk te boek staan, maar de oude buurtschappen voeren volgens Peter Van Heerde, voorzitter van wijkenvereniging in Zwolle Zuid, de boventoon. “De sociale cohesie in de buurten is aanzienlijk aanwezig. Men kent elkaar.” Een kleine steekproef in het nieuwe winkelcentrum in Zuid laat verschillende geluiden horen. Hoe goed ken ik mijn buren? En in welke buurt in Zuid woon ik eigenlijk?

Het Zuid van nu
Gemeentes streven al jaren naar meer sociale cohesie in wijken. Van Heerde bevestigt dat het wijkencentrum voornamelijk als doel heeft de sociale cohesie in de wijk te bevorderen. “Wij heten wijkenvereniging omdat Zuid uit verschillende (ex)buurtschappen bestaat. Wij willen echter één Zwolle-Zuid, al is dat moeilijk te verwezenlijken. De saamhorigheid in de aparte buurtschappen is namelijk juist vanwege haar geschiedenis heel erg sterk.”

Volgens Van Heerde is er wel steeds meer sprake van een eigen identiteit. “Als je mensen vraagt waar ze wonen, dan zouden ze moeten zeggen ‘in Zuid’, of de naam van de wijk waar ze wonen. Dit is iets wat al steeds meer voorkomt.” Daarnaast ziet de voorzitter van het wijkcentrum dat de Zuidenaren steeds meer naar elkaar toetrekken. “Als je kijkt naar bijvoorbeeld Burendag, dan zie je toch dat er vele initiatieven, zoals een straatbarbecue, vanuit de wijk komen. Wij als wijkvereniging ondersteunen deze weer.” Volgens Van der Weerd zit het in Zuid ook wel goed. “De sociale cohesie in Zuid is behoorlijk. Het is anders dan vroeger, maar zeker niet verdwenen.”

Advertentie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s